Chìm nổi dịch vụ mùa thi

Các lò luyện thi đại học dành cho các sinh viên học sinh năm thứ 12, “13” nóng lên hơn một tháng nay. Ở các khu vực luyện thi Đại học Bách Khoa, Đại học Y khoa, Ngoại ngữ… đã có hàng loạt dịch vụ ăn theo, như “phao” thi, photocopy, dịch vụ trông xe, nhà trọ, cơm bụi… Trong đó dịch vụ “phao” đang là mối tận tâm của nhiều gia đình có con đi thi.
Dịch vụ “Phao”
Xung quanh các dịch vụ photocopy, đánh máy vi tính, văn phòng phẩm, dễ dàng tìm thấy nhưng nơi bán “phao”. Tại một cửa hàng photocopy ở phố vọng, cô be giúp việc cho tôi “phao thi năm nay bán ế hơn mọi năm bác ạ, vì nhiều người bán phao, lại có nơi in giấy xịn “thu phao”, nghĩa là sỹ tử đọc bài trong tay áo, nếu gặp giám thị, chỉ cần gãi tay vào bã vai thì phao thi cuốn liền, có mà “Tôn ngộ không” mới nhìn thấy bác ạ.
Tôi hỏi: “Phao thi này nguồn đâu hở cháu”. Cháu chịu, chỉ biết có người đưa đến bán. Thì ra có cả chuyện buôn phao. Mà “Vốn thất nghiệp, lãi quan viên”. Tiện máy, cứ photo đủ kiểu dáng khác nhau, các sỹ tử ắt phải mua. Mua về mới biết là cùng một đề cả thôi. Huề cả làng. Chỉ có người bán là lãi. Nhưng phao thì chìm thất thường. Ở gần trường đại học nào cũng lắm dịch vụ photo copy, có cả cò phao, chỉ cần 2000 – 5000đ là cò phao chỉ chỏ, nháy mắt sẽ có liền. Nhưng nhiều bạn ở quê ra phao thi thử, đã… chìm hẳn.
Những sỷ tử ở các tỉnh lẻ về học, ăn uống đã thiếu, không ra bữa, đến lò luyện thi nghe thầy giảng thao thao, buồn ngủ vì xem tivi quán, hoặc chơi điện tử, nên phao thi nổi, thì kiến thức chìm. Đã có bao nhiêu cô, cậu tú đã để bố mẹ phải bán hàng tấn lúa, dăm đàn vịt ngan, gà, vài tạ chè búp cho con lều long lên Hà Nội thi. Ruốt cuộc thi trượt vẫn hoàn thi trượt.
Ngoài phao thi còn có dịch vụ photocopy các tài liệu tham khảo, các bài thi năm trước để các sỹ tử nghiên cứu. Cứ 100đ một tờ photo mà bán ra 500đ/tờ. Một vốn bốn lời. Nhiều sỹ tử cứ rút tiền túi, cho qua. Dịch vụ photo copy lời nhiều lắm mẹo vặt nữa, ai mà kiểm soát nổi? Chỉ có điều, các học sinh năm trước thi trượt về thành phố ôn thi, vẫn bị các loại phao này hấp dẫn. Chỉ có hậu mùa thi, họ mới rút ra được kinh nghiệm mà thôi.
Dịch vụ nhà trọ
Không chỉ ở trên địa bàn Trương Định, Phương Mai, Đuôi Cá ngược lên Cầu Giấy, tật lên Thanh Xuân Bắc, Thanh Xuân Nam, mà khu vực chung quanh các trường Đại học xây dựng, Bách khoa, Kinh tế quốc dân cũng rất sẵn dịch vụ cho thuê nhà trọ. Các nhà tầng 3, 4, 5, diện tích 16m2 đến 24 m2 phòng, khu vệ sinh khép kín cho thuê với giá 400.000 – 500.000đ/tháng, có thể ở 2 đến 4 người. Ở cáckhu vực Thanh Xuân Nam, Cầu Giấy Hà Nôi, chùa Hà, vùng ven bệnh viện 19-8, dịch vu nhà cho sinh vien thuê càng đông. Nhà cấp 4 có diện tích phòng 10m2 giá thuê từ 150.000 – 200.000đ/tháng. Có gia đình kinh doanh nhà trọ từ 5 – 7 phòng, một tháng ngồi chơi xơi nước cũng có từ một triệu đồng đến một triệu bốn triệu đồng.
Ông Lê V.T ở quận Cầu Giấy cho biết: “Ở các nhà trọ xung quanh các trường Đại học Sư phạm, Ngoại ngữ, Đại học Ngoại giao trường đoàn, chỗ nào cũng có dịch vụ cơm bình dân. Nhiềuquán cơm bụi có cả “sổ vàng” cho sinh viên, học sinh ký nợ, đợi kỳ bố mẹ ở quê ra thanh toán. Thời buổi cơ chế thị trường, có bao nhiêu nụ cười thì bấy nhiêu nước mắt.
Dịch vụ “phao” thi năm nay ế hơn mọi năm. Tình trạng các học sinh bị cò phao, có tài liệu khiến nhiều gia đình phải mua dư sách, dư tài liệu vô cùng tốn kém, nhưng dường như “cam làm cam chịu”. Dịch vụ tuy nhỏ nhưng vấn đề thi cử của con em mỗi gia đình lại là lớn. Tương lai các em sẽ ra sao khi dịch vụ phao thả nổi mà kiến thức của các em lại chìm?
Khai mạc kỳ họp số 9 quốc hội khoá X
Sáng ngày 22/5/2001, kỳ họp thứ 9, Quốc hội khoá X đã được khai mạc trọng thể tại hội trường Ba Đình – Hà Nội và dự định sẽ làm việc đến ngày 29/06/2001
Trong lời khai mạc, Tổng Bí thư, Chủ tịch Quốc hội Nông Đức Mạnh đã nêu rõ: Nhiệm vụ trọng tâm của kỳ họp này là công tác xây dựng pháp luật. Quốc hội sẽ xem xét một số báo cáo quân trọng về tình hình kinh tế – xã hội cũng như sẽ xem xét và quyết định một số vấn đề quan trọng khác.
Tiếp đó, Phó thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng báo cáo tổng quát kết qủa thực hiện nhiệm vụ kinh tế – xã hội và ngân sách Nhà nước năm 2000: Đã chặn đứng được đà giảm nhịp độ tăng trưởng kinh tế; vượt mức hầu hết các chỉ tiêu chủ yếu; văn hoá, xã hội có bước tiến; duy trì ổn định chính trị – xã hội. Ước tính 6 tháng đầu năm 2001, tổng sản phẩm trong nước tăng 7,3%, sản xuất cong nghiệp tăng 14%, dịch vụ tăng 6,9%, kim ngạch xuất khẩu tăng 16,2%. Những giải pháp chỉ cần tập trung chỉ đạo thựuc hiện trong năm nay là: Gỗ trợ nông dân khắc phục tình trạng khó khăn về tiêu thụ nông sản và chuyển dịch cơ cấu cho phù hợp với nhu cầu thị trường. Tiếp tục tháo gỡ khó khăn và tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp phát triển sản xuất kinh doanh, trong đó chính phủ dành thêm ngân sách vốn tính dụng đầu tư để xây dựng kết cấu hạ tầng phục vụ dịch vụ.
Sau khi Chủ nhiệm Ủy ban kinh tế và ngân sách (UBKT&NS) của Quốc hội Lý Tài Luận đọc báo cáo ý kiến của UBKT&NS của quốc hội về đánh giá bổ sung kết quả thực hiện nhiệm vụ kinh tế xã hội và ngân sách Nhà nước năm 2000 và việc triển khai thực hiện nhiệm vụ năm 2001, Quốc hội tiếp tục nghe các tờ trình về dự án luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật đất đai, Tờ trình về dự án Luật phòng cháy chữa cháy.
Vân Hồ – Du lịch – Tổng cục du lịch – Bộ VH – TT- DL – Hà Nội – năm 221 (186) 2001

Tình trạng mất cấp cổ vật ở hà tây, ai xót… xót ai? – Phần 2

Vậy là sau liên tiếp những vụ mất cắp mà Sở Văn hóa – Thông tin vẫn chưa có một biện pháp cụ thể nào để ngăn chặn, mà chỉ là “sắp tới”. Rõ ràng khi “mất bò” rồi Sở “mới lo làm chuồng”, liệu có kịp? Và khi “việc đã rồi” thì thái độ của các nhà chức trách ra sao? Các nhà sư ở chùa Hoàng Xá cho biết: “Lực lượng bảo vệ ở địa phương cũng chỉ lưu tâm đến ngay sau khi xảy ra vụ việc. Còn giờ, họ lại mặc kệ nhà chùa”. Theo một cán bộ của Bộ Văn hóa – Thông tin thì: “Mất một chiếc xe máy hay một vật dụng nào khác, đi báo công an vẫn có thể tìm thấy được, còn mất cổ vật thì gần như không. Trong khi giá trị cổ vật thường lớn hơn gấp nhiều lần, thậm chí là vô giá”. Từ đầu năm đến nay, công an Hà Tây cũng chưa tiến hành điều tra một vụ mất cắp cổ vật nào. Theo quan điểm của ông Lý Đình Xuyên – Trưởng phòng cảnh sát hình sự Công an tỉnh Hà Tây: “Ngành văn hóa chưa làm hết trách nhiệm của mình”… Rõ ràng, ngành văn hóa chưa làm tròn trách nhiệm nhưng phía công an đã làm hết vai trò của mình chưa, khi bao nhiêu cổ vật đã “đội nón” ra đi không trở lại?
Lực lượng bảo vệ của địa phương chểnh mảng, các cơ quan cấp trên lại chưa làm tròn trách nhiệm. Bên cạnh đó, hành lang pháp lý về vấn đề bảo vệ di sản còn nhiều sơ hở. Ta chưa coi hành vi trộm cắp cổ vật là một tội nặng, nên việc xử lý chưa nghiêm. Vụ trộm cắp ở chùa Tân Ước và đình Tứ Châu (huyện Thanh Oai) công an cũng chỉ xử lý thủ phạm qua loa. Như vậy, làm sao có tác dụng răn đe? Còn kẻ giết chết nhà sư ở chùa Đậu, đến nay đã mấy năm trời mà hung thủ vẫn chưa bị xử lý. Với những lý do trên, nạn mất cắp cổ vật xảy ra ở Hà Tây như một hậu quả tất yếu.
Làm gì để bảo vệ nền văn hóa nước nhà?
Trên địa bàn một tỉnh nhỏ, chỉ 3 tháng trời đã bị ăn cắp vài chục cổ vật và số phận của những cổ vật đó không biết rồi sẽ “phiêu lưu” đến đâu? Phải chăng các nhà chức trách của Hà Tây không xót xa cho giá trị văn hóa nước nhà? Đã đến lúc chúng ta phải bắt tay ngay vào việc gìn giữ cũng như tìm cho bằng được những cổ vật đã bị mất… Ông Lý Đinh Xuyên và ông Đặng Văn Tu tỏ rõ chính kiến: “Những nơi có cổ vật thì địa phương phải tự bảo vệ là chính”. Ông Nguyễn Văn Lừng lại cho rằng: “Nhà nước cần có chế độ cho người trông nom bảo vệ…”. Đây là điều kiện bất khả thi, hơn nữa địa phương nào chẳng có lực lượng dân quân và công an cơ sở. Nếu họ làm tốt trách nhiệm bảo vệ ở địa phương thì chắc chắn tình trạng mất cổ vật cũng khó có cơ hội tái diễn.
Cổ vật đóng một vai trò vô cùng quan trọng trong di sản văn hóa dân tộc. Đó là dấu ấn của một thời kỳ lịch sử mà chúng ta phải nâng niu, trân trọng và bảo vệ. Nên chăng, ngành văn hóa – thông tin phối hợp chặt chẽ với các ngành công an, hải quan, du lịch, quản lý thị trường trong công tác quản lý cổ vật, cùng với việc thường xuyên kiểm tra, giám sát các đình, đền, chùa có cổ vật quý. Việc xử lý nghiêm đối với những kẻ trộm cắp, buôn bán, tàng trữ cổ vật là rất cần thiết.
Tình hình trộm cắp cổ vật ở Hà Tây đã ở mức báo động. Ủy ban nhân dân tỉnh Hà Tây cần chỉ đạo việc gìn giữ, bảo vệ cổ vật ở địa bàn một cách hữu hiệu khi chưa quá muộn. Có như vậy nạn “chảy máu” cổ vật mới có thể chấm dứt. Việc trộm cổ vật ở Hà Tây sẽ là bài học về công tác quản lý cho nhiều địa phương có cổ vật.
Bích Loan – Du lịch – Tổng cục du lịch – Bộ VH-TT-DL – Hà Nội – Năm 18(181)2001

Tình trạng mất cấp cổ vật ở hà tây, ai xót… xót ai? – Phần 1

Theo phản ánh của Tổng cục Hải quan tại các cửa khẩu đã phát hiện nhiều cổ vật được mua ở các cửa hàng bán đồ mỹ nghệ. Sự hoạt động bất hợp pháp của “thị trường” buôn bán cổ vật là nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng mất cắp cổ vật tại các đình, chùa, miếu mạo… xảy ra liên tiếp ở nhiều địa phương. Trong số đó, tỉnh Hà Tây là nơi mà tình trạng mất cắp cổ vật xảy ra ở mức báo động…
S.O.S!
Hà Tây là địa phương có nhiều di tích được liệt vào dạng cũ nhất ở nước ta. Có lẽ vì vậy “ân phúc” này mà nơi đây luôn là điểm nóng về tình trạng mất cắp cổ vật. Chỉ riêng 3 tháng đầu năm 2001 đã có 12 vụ. Liệt ra một số vụ mất cắp, nhiều người sẽ cảm thấy choáng váng và xót xa cho giá trị của những ngôi đền, chùa. Đình Thái Hà (xã Hợp Đồng, huyện Chương Mỹ) bị đánh cắp 1 đỉnh đồng, 1 lư hương, 1 chuông đồng. Chỉ trong một đêm, tại đền Voi Phục (xã Tân Hội, Đan Phượng) kẻ gian đã đột nhập đánh cắp 1 đỉnh đồng, 2 hạt đồng, 1 bát hương cùng 4 cánh cửa khảm. Đêm 24/2, ở chùa Đồi Hồ (Song Phượng, Đan Phượng) không hiểu bằng cách nào mà chúng mang đi trót lọt 1 cuốn thư cùng 1 cửa võng. Đền thờ Nguyễn Trãi (Nhị Khuê, Thường Tín) 2 lọ lục bình, 1 bát hương, 1 bát đựng nước cúng đã “không cánh mà bay” vào đêm 28/3…
Cho đến nay, người dân Hà Tây vẫn xôn xao về vụ mất cắp pho tượng Tiên Sinh bằng đồng, nặng gần 1 tạ tại chùa Bối Khê (được xây dựng từ năm 1382) xã Tam Hưng, huyện Thanh Oai. Ngày 12/4, sau 20 ngày kể từ khi sự việc xảy ra nhưng nỗi hoảng sợ vẫn còn hiện lên trên nét mặt của các vị sư. Rồi sự việc 10 pho tượng ở chùa Hoàng Xá (thị trấn Quốc Oai) bị kẻ gian “tập kết” trên đường Láng – Hòa Lạc nhưng không hiểu vì lẽ gì mà chúng bỏ lại, nên may mắn được quay về chùa? Từ năm 1999 đến nay, đã 3 lần kẻ gian đột nhập vào chùa Hoàng Xá đánh cắp cổ vật, 2 lần trước chúng đã mang đi trót lọt 5 pho tượng cổ…
Có phải “cha chung”
Ở những nơi đã xảy ra việc mất cắp đều nhận thấy: chùa thường nằm xa khu dân cư. Hơn nữa, lực lượng trông coi là những ông từ, nhà sư, vãi già nên có phát hiện ra cũng khó đủ sức chống lại. Ví như vụ trộm tại chùa Hoàng Xá, trước đó nhà chùa cũng phát hiện ra kẻ gian nhưng sợ quá nên bỏ chạy. Còn ở chùa Đậu (xã Nguyễn Trãi, Thường Tín) 1 vị sự phát hiện được lẻ gian, đuổi theo liền bị bọn chúng đánh chết ngay tại chỗ. Vậy thì không thể đổ lỗi cho họ được, khi nhiệm vụ chính của họ là quét dọn, đèn nhang, tụng kinh niệm phật. Vậy trách nhiệm thuộc về ai?
Thật lạ là tình trạng mất cắp cổ vật ở mức báo động như vậy, nhưng trong buổi làm việc với chúng tôi ngày 11/3/2001, ông Nguyễn Văn Lừng – Giám đốc Bảo tàng Hà Tây lại “chưa biết chính xác đã xảy ra bao nhiêu vụ từ đầu năm đến nay, vì cơ sở không báo lên (?). Nghe nói có 8 vụ nhưng không biết là 8 điểm cụ thể nào…?” Tại sao Bảo tàng Hà Tây lại chỉ nghe nói có 8 vụ? (mà thực tế là 12 vụ), trong khi chúng tôi không phải người địa phương vẫn biết được đầy đủ và chính xác. Phải chăng họ không lo lắng khi những di sản văn hóa quý giá mà ông cha để lại đang bị đánh cắp nên cứ thờ ơ, không thèm quan tâm, tìm hiểu tình hình để có biện pháp ngăn chặn? Sau một loạt vụ mất cắp như vậy nhưng ngày 9/4/2001, ông Đặng Văn Tu – Giám đốc Sở Văn hóa – Thông tin Hà Tây mới cho biết “Sắp tới, chúng tôi sẽ xây dựng một chương trình bảo vệ các di tích để giảm bớt tình trạng mất cắp cổ vật…”.
Bích Loan – Du lịch – Tổng cục du lịch – Bộ VH-TT-DL – Hà Nội – Năm 18(181)2001

Rắn huyền thoại

Rắn từ huyền thoại đến cuộc sống tự nhiên, trong huyền thoại cổ Ai Cập, rắn hổ mang thường đối đầu với mãng xà sống dưới nước tên Apohis. Mãng xà này bị mão vương Ha’liopolis chiến thắng. Tại viện bảo tàng Brooklyn (Hoa Kỳ) còn lưu giữ một quyển khái luận về xà loại học của người cổ Ai cập, cho thấy họ hiểu biết đáng kể về các loại rắn.
Từ lâu, nhiều người tin rằng bên dưới hổ Loch Nes ở Scotland (Anh Quốc) có một giống quái vật hiện còn sống. Tuy được thêu dệt qua trí tưởng tượng nhưng dựa theo những gì người ta trong thấy, có thể đó là một loại bò sát, rắn nước.
Thật ra, từ thời thượng cổ, các tàu thuyền thường bắt gặp mấy con rắn biển khổng lồ, nhưng các bằng chứng không được chính xác lắm. Năm 1876, chiếc tàu chạy bằng hơi nước Nestor của Anh phát hiện trong vòng eo biển Malacca một quái vật, đến năm 1897 tàu tuần tiễu Avalanche của Pháp bắt gặp 2 rắn biển trong vùng vịnh Hạ Long, rồi năm sau cũng thấy chúng trong vùng vịnh Fai – tsi – loung. Năm 1947, chiếc tàu trở khách San ta Clara của Mỹ đụng phải một con lươn dài khoảng 15 mét ngoài khơi Bắc Carolina (Hoa Kỳ)…
Tuy loài người không ưa rắn, vì vết cắn của rắn độc có thể làm chết người, nhưng rắn cũng có ích khi ăn chuột và một số sinh vật có hại khác – nên đôi khi người ta nuôi trăn để bắt chuột.
Trong tự nhiên rắn có nhiều kẻ thù. Các loại chim lớn như: Đại bàng, cú hoặc mấy loại thú có vú như nhím, chồn, … đều săn bắn rắn để ăn. Rắn vua (sống ở Bắc và Trung Mỹ) rắn hổ mang chúa ở Châu Á thì chuyên ăn các loại rắn khác.Ở các đại thảo nguyên Châu Phi, có loại chim ưng Serpentaire cao lớn, trên đầu có chùm lông chuyên bắt rắn để ăn. Nó đạp lên lưng rắn, đồng thời dùng cánh đè lên không cho rắn mổ. Nó có thể thả rắn bay lên cao rồi thả cho rơi xuống chỗ đất đá để rắn chết.
Một trong những kẻ thù đáng sợ nhất của rắn là con chồn. Dù là rắn hổ mang, chồn cũng hầu như luôn luôn thắng. Nó tránh né khéo léo và ngoạm vào gáy rắn bằng hàm răng sắc bén khiến hổ không mổ được. Ở miền tây ấn, nó có công làm giảm số lượng rắn tuy nhiều tuy khi nó tấn công cả gà vịt.
Một số người, nhất là đàn châu Á, thích ăn thịt rắn, hoặc dùng ngâm rượu thuốc vì cho rằng chúng chữa được được nhiều chứng bệnh.
Nhiều giống rắn biết ngụy trang và lừa cả địch. Ở rừng Châu Phi nhiệt đới, rắn hổ mang Gabun có màu sắc dễ lẫn với màu sắc dễ lẫn với màu lá cây khô úa. Còn rắn lục và trắn xanh thì dễ lộn lẫn với cành lá mua xanh. Giống rắn ở sa mạc có màu với cát. Rắn cỏ thì giả chết, khi cảm thấy nguy hiểm: nó nằm ngửa, há họng, hà hơi thúi để kẻ thù bỏ đi.
Minh Mạng với cách đặt tên
Minh Mạng với cách đặt tên độc đáo, nhắc tới nhà Nguyễn – vương triều phong kiến cuối cùng của Việt Nam, người ta hay nói tới những biến cố chính trị trong suốt thời gian tồn tại, kinh thành Huế và lăng tẩm đến đài Miếu mạo bên dòng Hương Giang thơ mộng. Nhưng xét khía cạnh văn hóa nổi lên Minh Mạng – một ông vua thông minh, hiếu học, năng động, quyết đoán và ham hiểu biết nhất. Từ khi lên ngôi đến khi mất (1920 – 1940), ông đề ra nhiều chính sách phát triển kinh tế, đào tạo nhân tài, canh tân đất nước, Minh Mạng còn được nhắc đến bởi phép đặt tên có một không hai của ông đối với các hoàng tử con cháu trong hoàng tộc.
Là người tinh thông nho giáo, sung đạo Khổng – Mạnh, Minh Mạng dựa vào nguyên tắc chính danh định phân, đề ra cách đặt tên ghép, diễn bằng Thơ nôm gồm 11 bài trong đó 1 bài “ Đế hệ thi (bài thơ làm vua) có 20 chữ: Miên (phúc dài); Hồng (đẹp); Ưng (hùng mạnh); Bửu (giàu sang); Vinh (công danh sáng lạn); Bảo (khí dũng); Quý (phú quý); Định (quyết đoán); Long (phúc rồng); Trường (vĩnh cửu); Hiền (tài giỏi); Năng (làm việc khuôn phép); Kham (giỏi việc); Kế (nhiều mưu); Thuật (nghe dân); Thế (gia tộc vinh hiền); Thoại (quý báo); Quốc (lấy dân làm gốc); Gia (hoàng tộc huy hoàng); Xương (thiên hạ thái bình).
Toàn bộ bài thơ “Đế hệ thi” là những câu chữ ý nghĩa uyên thâm sâu xa, tốt đẹp. Theo cách này, tất cả con trai của Minh Mạng sẽ bắt đầu lên đế hệ Miên cộng với tên chữ do gia đình đặt con của Miên sẽ có tên là Hồng rồi Ưng … cho đến Xương.
10 bài “Phiên hệ thi” cũng theo quy tắc trên gồm 20 câu bắt đầu tư Tịnh, Hoài, Chiêm, Viên, Ái, Cảnh, Ngưỡng, Mẫu cho đến Thanh, Kha, Nghiễm, Khác, Do, Trung, Đạt, Liên,Trung, Tập, Cát, Đa.
Mục đích giáo huấn của 11 bài này là quy định dòng đế hệ làm vua, dòng phiên hệ có trách nhiệm làm phên dậu bảo vệ đế hệ. Khi ban ra, Minh Mạng nói: “Nhà Chu xưa bói 30 đời làm vua 700 năm; nay dòng Nguyễn Phúc được trời cao soi xét cho hưởng 20 đời làm vua 500 năm chẳng dám mong nhiều. “Từ đó trở đi, các ông vua theo đế hệ có tên: Miên Tông – Thiệu Trị; Hồng; Nhậm – Tự Đức; Hồng Dật – Hiệp Hòa; Ưng Chân – Dục Đức; Ưng Đăng – Kiến Phúc; Ưng Lịch – Hàm Nghi; Ưng Đường – Đồng Khánh; Bửu Lân – Thành Thái; Vĩnh San – Duy Tân; Bửu Đảo – Khải Định; Vĩnh Thuy – Bảo Đại. Như vậy là trong khoảng hơn 100 năm tồn tại, có được 11 người làm vua theo đế hệ đến chữ thứ 5 – Vĩnh tức Vĩnh Thuy Bảo Đại – ông vua cuối cùng bị cách mạng năm 1945 lất đổ.
Những bài thơ “Đế hệ thi” và “Phiên hệ thi” được đặt ra để tranh chấp ngôi vị trong nội bộ hoàng tộc nhà Nguyễn. Theo cách đó, nó đảm bảo đế nghiệp lâu dài cho dòng họ, nhất là khi diễn Nôm nên dễ học, dễ thuộc. Vì vậy, nhắc tới Minh Mạng, chúng ta hẳn sẽ nhớ cách đặt tên ghép đôi độc đáo “Vô tiền khoảng hậu” của ông.
Lệ Tài – Du Lịch – Tổng cục du lịch – Bộ VH – TT – DL – Hà Nội – Số 55 (191) – Năm 2001

Một số điều cần nói về chuyến tàu tl 1000 quanh hà nội

Sáng chủ nhật, tôi cùng người bạn đến ga Hàng Cỏ để đi du hành quanh Hà Nội bằng tàu hỏa. Đây là một sáng kiến của Công ty Dịch vụ Du lịch đường sắt Hà Nội và chuyến này là chuyến thứ 3 của Công ty. Trời Hà Nội lất phất mưa, sân ga lúc này là 8 giờ kém 15 phút, nhốn nháo rất nhiều trẻ em và người già, họ đều háo hức lên tàu đi ngay.
Đúng 8 giờ tàu khởi hành, chiếc đầu máy cổ lỗ, đen sì vươn vai kéo cả đoàn tàu rời sân ga lên hướng bắc. Chúng tôi may mắn được ngồi ở toa số 2, nội thất trong toa trang bị như tàu S1 với cửa sổ kính rộng ngắm cảnh thoải mái. Tiếng loa thông báo: tàu đang đi qua cầu Long Biên đến ga Gia Lâm rồi lần lượt qua các ga Yên Viên, Cổ Loa, Đông Anh, Bắc Hồng, Kim Lỗ, Phú Diễn, Hà Đông, Văn Điển, Giáp Bát, Hàng Cỏ. Cảm giác của lần đầu tiên được đi tàu, cộng với những đồng lúa xanh mướt lần lượt trôi qua êm đềm, xua đi những ý nghĩ chập chờn, những lời nói xấu về chuyến tàu Du lịch Thăng Long, nào là: “Đi tàu như của trẻ con trong công viên”, “chẳng có gì hấp dẫn cả”… Mặc, tôi vẫn quyết định “cưỡi” tàu hỏa đi xem thực hư. Thoát ra khỏi lũ trẻ con đang nô đùa, chúng tôi đi lên phía trước: toa 2 tầng, toa nhà bếp, toa ăn và toa giường nằm. Phía đuôi là 3 toa ngồi thường như tàu S5 và S7, những ô cửa kính bị mờ đục với lưới sắt chặn bên ngoài nhằm ngăn chặn hành vi ném đá của trẻ chăn trâu, làm cho tầm nhìn của du khách bị hạn chế. Rất nhiều khách đã bỏ chỗ của mình đi tìm cửa sổ thoáng để đứng. Khi thấy cô nhân viên nhà tàu đến cùng với xe bán hàng, mọi người nhao đến mua đồ ăn, uống. Có người nói: “Đi để ngắm cảnh chứ có phải để ăn đâu, mà ngồi toa này thì ngắm cảnh sao được?!”. Thế rồi có người tìm cách mở cửa sổ, nhưng hầu hết cửa sổ kính đều bị khóa. Tôi đến cạnh người đàn ông có vẻ trầm ngâm suy tư với điếu thuốc đứng gần cửa lên xuống, thấy tôi hỏi về cảm giác khi lần đầu đi tàu này, anh vứt ngay điếu thuốc đi và hỏi lại tôi với giọng điệu giận dữ: “Ông là nhà báo hả? Ông xem thế này có khác gì trò đùa!”. Tôi vội thanh minh rằng mình không phải là nhà báo mà chỉ là sinh viên, thấy vậy một bác đứng tuổi nói xen vào: “Tôi cũng không đồng ý với nhà tàu cho chúng tôi ở cái toa xấu như thế này, khác xa quá so với toa trên kia”, rồi bác quay đi nói một mình nhưng mọi người đều nghe thấy: “Thà để ngồi ở toa có ghế gỗ thường mà cửa rộng thoáng thì hơn”… Tôi bần thần đi lên tìm một nhân viên tàu hỏi xem thực tế. Một nhân viên nói với tôi: “Tạm thời chỉ có mấy toa trang bị tốt như toa số 2, Công ty đang nghiên cứu để đầu tư nâng cấp thêm, mà việc ấy là của mấy ông lãnh đạo”. Một chốc, tàu dừng ở ga Phú Diễn, tôi thấy người đàn ông lúc nãy dắt vợ và con xuống đón xe buýt cùng mấy người khác về ga Hàng Cỏ. Ở tòa 2 tầng, chủ yếu là người lớn tuổi và một vài khách ngoại quốc, một vài người ngủ gật. Tiếng loa cất lên báo cho khách biết đã đến ga Hàng Đông, nhưng tiếng loa nhỏ quá. Giá như nhà tàu nên thay đổi cách thuyết minh cho to lên và sau đó xen vào những bản nhạc hoặc bài hát về Hà Nội thì hay biết mấy. Cho dù giá vé tương đối rẻ với nhiều tầng lớp dân Thủ đô, nhưng điều mà khách mong muốn có được từ chuyến đi này là cảm giác thoải mái, làm cho cuộc sống thêm đa dạng và bứt con người ra khỏi công việc hàng ngày. Đa số khách không muốn bị nhốt “trong” những ô cửa sổ kính mờ của toa tàu mà muốn thoáng khí hơn, nhiều khí trời hơn và nếu có thể được, dừng lại đâu đó trên tuyến đường thưởng thức hương vị đồng quê. Hy vọng rằng, những mong muốn kia sẽ được ngành đường sắt và Công ty Dịch vụ Du lịch đường sắt quan tâm nghiên cứu, để trong tương lai không xa, khi cả Hà Nội đang nô nức cho lễ hội lớn 1000 năm Thăng Long – Đông Đô – Hà Nội, người dân Thủ đô ngàn năm văn hiến sẽ tự hào có được ngày nghỉ cuối tuần đầy bổ ích qua một chuyến du hành quanh Thăng Long – Hà Nội bằng tàu hỏa.
Thăng Long – Du lịch – Tổng cục du lịch – Bộ VH-TT-DL – Hà Nội – Năm 17(181)2001

Du lịch miệt vườn – Phần 2

Trước đây mảnh vườn này là vườn tạp, nhưng từ khi mở rộng tuyến du lịch, ông Tám đã cải tạo thành vườn chuyên canh nhãn. Ngoài thu nhập cho thuê mặt bằng trong ngôi nhà cổ đủ để chi phí trong gia đình, mỗi năm ông Tám thu hoạch khoảng 100 triệu đồng tiền nhãn. Chú Mười Quảng, một ông chủ vườn khác, ngoài mẫu vườn mỗi năm thu hoạch trên 30 triệu đồng, vợ con ông còn làm thêm dịch vụ du lịch, bán những sản phẩm cây nhà lá vườn như: mật ong, rượu rắn, kẹo chuối, mứt dừa… hàng năm thu nhập trên 20 triệu đồng. Nếu ở Thới Sơn có những vùng nhãn chuyên canh bạt ngàn, thì ở Tân Thạnh – Bến Tre có những vườn dừa nghiêng mình soi bóng. Hoa dừa rất có giá trị trong việc nuôi ong. Cô Vân, một chủ vườn còn khá trẻ cho biết với 140 thùng ong, mỗi tháng lấy mật 2 lần, cộng thêm dịch vụ du lịch hàng năm cô cũng kiếm được từ 40 – 50 triệu đồng.
Bến Tre không chỉ nổi tiếng về cây dừa truyền thống, mà mấy năm gần đây còn là cái nôi sinh sản ra những giống mới: Sầu riêng Mon Thoong (Thái Lan), ổi (Malaixia), Sapô (Mêhicô)… đều được du nhập và nhân giống ở đây. Đặc biệt hơn, đây cũng là quê hương của loại bưởi da xanh nổi tiếng. Lần theo sự chỉ dẫn của người dân địa phương, chúng tôi đến nhà vợ chồng anh Bùi Thiện Mỹ, ở xã Mỹ Thạnh An (thị xã Bến Tre). Vợ chồng anh là người có công khôi phục lại tiếng tăm cho loại bưởi da xanh, đã gần như tuyệt chủng. Theo anh Mỹ, thủy tổ của loại bưởi da xanh ở Thanh Tân (Mỏ Cày). Trước giải phóng vợ anh đi ăn giỗ bên ấy, được người bà con tặng cho một cành bưởi về trồng trong vườn nhà. Chiến tranh xảy ra ác liệt cả nhà anh đều bỏ xứ đi lánh nạn. Chẳng còn ai nhớ đến cây bưởi đã trồng ở trong vườn. Sau giải phóng, trải qua bao nhiêu năm tháng chịu sự tàn phá của bom đạn, nhưng cây bưởi vẫn sống, dù rất già cỗi. Anh chị chăm chút chiếc cành trồng lại. Không ngờ trái bưởi mang màu xanh mướt lại có ruột đỏ hồng đào rất đẹp. Hơn thế nữa, nó có vị ngọt thanh lại không bị the như những giống bưởi khác, thế là được sự động viên của bà con anh Mỹ mang bưởi da xanh đi dự thi “Cây ăn quả giống tốt” tổ chức ở Cần Thơ. Sau khi được Viện nghiên cứu cây ăn quả miền Nam kiểm nghiệm, trái bưởi da xanh lần đầu tiên xuất hiện giữa hội thi (1996) đoạt giải B (sau bưởi Năm Roi). Từ một loại bưởi chẳng mấy ai biết đến, phút chốc đã lên ngôi và nổi tiếng. Các nơi người ta cứ đổ xô đến để nài nỉ mua cho được nhánh bưởi giống, dù giá khá cao: 50.000đ/nhánh. Bưởi da xanh có giá trị cao về năng suất, chất lượng cũng như xuất khẩu. Mỗi cây (7 năm tuổi) có thể cho từ 150-200 trái/năm. Giá mỗi trái từ 20.000-30.000đ. Người dân Bến Tre rất tự hào về giống bưởi da xanh này. Họ ví nó như nàng công chúa ngủ trong rừng, mấy mươi năm mới được đánh thức.
Tìm hướng ra cho cây ăn trái đặc sản không chỉ mang lại nguồn lợi kinh tế từ thu hoạch trái cây mà còn mở ra những điểm du lịch đặc biệt hấp dẫn du khách ở vùng sông nước có nhiều tiềm năng này.
Trần Đồng – Du lịch – Tổng cục du lịch – Bộ VH-TT-DL – Hà Nội – Năm 16(181)2001

Du lịch miệt vườn – Phần 1

Các tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long có khoảng 2.000 ha cây ăn trái. Riêng tỉnh Tiền Giang chiếm tỷ lệ cao nhất hơn 40.000 ha. Tiền Giang lại là cửa ngõ của các tỉnh đồng bằng, rất lợi thế trong việc liên kết với các tỉnh bạn để mở rộng phạm vi du lịch mang bản sắc miền quê, sông nước. Nói đến Tiền Giang, ta nghĩ ngay đến chuối Mỹ Tho, xoài cát Hòa Lộc, cam Cái Bè, vú sữa Lò Rèn (Vĩnh Kim).. Về Bến Tre, ta sẽ không quên được trái dừa ngọt lịm, chôm chôm Java và sầu riêng Cái Mơn. Một vườn cây đẹp để khách có thể tham quan, không những bảo đảm về mặt kỹ thuật cây trồng mà còn phải bảo đảm về chất lượng của quả. Bởi du lịch miệt vườn hàng năm thu hút một số lượng khách khá lớn, trong đó khách nước ngoài chiếm tỷ lệ 60 – 70%. Giới thiệu cây ăn trái đặc sản của từng vùng cũng là một trong những cách tiếp thị tốt nhất để đưa trái cây Việt Nam hội nhập với thế giới.
Du ngoạn trên sông Tiền
Chúng tôi rời bến tàu du lịch (thành phố Mỹ Tho) với chiếc du thuyền 15 chỗ ngồi. Thuyền băng băng rẽ sóng làm những giọt nước trắng xóa bắn tung tóe bám vào mặt, mang đậm mùi phù sa tạo cho tôi cảm giác thoải mái. Nằm giữa làn nước mênh mông là những vùng đất cồn trù phú của Thới Sơn, Tân Long, Tân Qui… được mệnh danh là vương quốc của trái cây. Rất may mắn, chúng tôi đến kịp lúc triều lên nên có thể đổi thuyền nhỏ để đi Rạch Miễu (Bến Tre). Địa danh nổi tiếng không chỉ về cây ăn quả và còn nổi tiếng về mặt lịch sử. Rời đất Bến Tre, chúng tôi lại đến với cù lao Thới Sơn trên những chiếc đò chèo. Cô chủ đò trông thật duyên dáng trong chiếc áo bà ba. Hai mươi phút trên chiếc đò bé xíu (chở 3 người) đối với tôi là thời gian thú vị nhất. Chúng tôi được đi dưới vòm lá dừa rợp mát, ngắm nhìn những buồng dừa nước trĩu quả, những trái bầu xanh treo lơ lửng trên cành…
Du lịch xanh hướng cho nhà vườn
Môt vùng sông nước mênh mông hình bán nguyệt nơi hội tụ của 4 cù lao đã được thiên nhiên tạo lập. Người ta gọi đây là vùng sông nước tứ linh với cái tên “Long, Lân, Quy, Phụng chầu ngọc”.
Vùng nước hình bán nguyệt chính là hòn ngọc quý giữa trời được bốn đầu cồn là Tân Long, Thới Sơn (Cồn Lân), Cồn Phụng và Cồn Quy (rùa) chụm vào che sóng gió quanh năm.
Ngoại trừ Cồn Quy mới hình thành mấy chục năm cuối thế kỷ, ba cồn còn lại đều đã có lịch sử gần trăm năm. Trên đó, là những vườn xanh tươi bốn mùa hoa trái ngọt thơm, bướm say ong lượn, nhà cửa xinh xắn, cư dân hiền lành, nhiệt tình, hiếu khách. Do được hình thành từ đất phù sa của sông Cửu Long lại được tưới bằng dòng nước ngọt lành nên trái cây ở đây có mùi vị ngọt thơm đặc biệt. Nếu bạn uống nước dừa xiêm thì cảm giác mát ngọt đến tận ruột gan. Nếu ăn nhãn lồng, nhãn tiêu ngón tay bạn còn dính nước cốt như keo mút mãi vẫn còn ngọt, chôm chôm đỏ chín vàng, cùi cắn ngập răng, mận hồng, mận đỏ mận da xanh… ăn vào vừa giòn vừa mát tưởng không bao giờ chán.
Đến cồn Thới Sơn, chúng tôi tham quan vườn cây cảnh, ăn 5 loại trái cây đặc sản và thăm những ông chủ có vườn cây ăn trái. Đến ngôi nhà có kiến trúc cổ của ông Tám, chúng tôi rất mê vườn nhãn hai mẫu của ông. Những hàng nhãn thẳng tăm tắp, với tán xòe rộng, đang cho trái.
Trần Đồng – Du lịch – Tổng cục du lịch – Bộ VH-TT-DL – Hà Nội – Năm 16(181)2001

Cưỡi tàu hỏa xem vành đai Hà Nội – Phần 2

Rồi họ tỏ ra thích thú thật sự. Trải qua hàng trăm năm bào mòn của mưa gió, chức chắn những đoạn thành đã không còn hùng dũng như xưa. Có một thời, đua nhau san thành để làm ruộng, lấy đất đóng gạch. May là ngành Văn hóa Thông tin đã ngăn chặn kịp, để rồi những gì đang còn hiện nay, đã trở nên vô cùng quan trọng đối với khu du tích Cổ Loa. Khu du tích này là một trong những công trình được ưu tiên đầu tư tôn tạo tiến tới kỷ niệm 100 năm Thang Long Hà Nội. Một vị khách đã luống tuổi ao ước: “Giá tàu đổ lại để mình được trèo lên thành lát thì hay nhỉ”. “Được sẽ đáp ứng được nhu cầu đó” – Tất cả đều hướng về người và trả lời bằng câu khẳng định. Đó là Giám đốc Trung tâm điều hành hướng dẫn du lịch của Công ty DVDL Đường sắt Hà Nội Trần Tất Chủng. Anh cho biết thêm: “Rồi đây tàu sẽ đỗ những điểm cố định, để khách có thời gian thăm quan một số điểm du lịch, các di tích, công trình kiến trúc như thành Cổ Loa, công viên Cầu Đôi, cầu Thăng Long, các làng nghề truyền thống… Tất nhiên, rất cần sự ủng hộ của chính quyền địa phương, cùng tham gia đầu tư xây dựng các điểm dừng và hệ thống cung cấp các loại hình dịch vụ”. Tôi thầm nghĩ : “Khi những dự định đó trở thành hiện thực, chắc chắn thời gian của chuyến hành trình sẽ kéo dài hơn, có sức hấp dẫn mạnh hơn…”
Đoàn tàu thong thả luồn theo tầng dưới của cây cầu Thăng Long. Nếu chỉ ngồi trong tàu, rõ ràng du khách không thể thấy vẻ kỳ vĩ của cây cầu lớn nhất nước này. Tôi chợt nghĩ tới cái đài quan sát có từ khi xây dựng cầu, lâu nay vẫn đang bị bỏ hoang ngay đầu cầu phía nam. Nó có thể trở thành nơi ngắm cảnh lý tưởng cho du khách mỗi khi tàu dừng lắm chứ. Đem ý nghĩ này treo đổi với Giám đốc Công ty Nguyễn Văn Mậu, anh cho biết: “Vừa hoạt động, chúng tôi vừa tiếp tục khảo sát, tìm hiểu nhu cầu du khách. Để nâng cao chất lượng phục vụ và tính năng hấp dẫn, chắc chắn ngành đường sắt sẽ còn phải đầu tư thỏa đáng cho chuyến du lịch này.”
Trước khi kết thúc hành trình, tôi có dịp làm quen với André Paillard, một du khách đến từ nước Pháp. Ông cho biết: “Tổ chức tour quanh vành đai Hà Nội là sự lựa chọn hợp lý của các bạn, tôi rất thích chuyến đi này. Tuy nhiên, cần đều chỉnh một số điểm dừng để cho khách ngắm cảnh và chụp hình, ví dụ trên cầu Long Biên hay thành Cổ Loa chẳng hạn. sẽ thú vị hơn nếu những toa tàu cổ nhất được chục chế và đưa vào sử dụng nó rất hợp với chiếc đầu máy hơi nước hiện nay, không nhất thiết phải cùng với những toa xe sang trọng trên tuyến đường ngắn như vậy. Đây là sự khởi đầu tốt đẹp”.
Vâng, ít nhất đó là sự khởi đầu đáng khích lệ. so với một số trò chơi cao cấp hiẹn nay, để có hành trình dài hơn ba tiếng thăm các vùng xen đô, thì giá vé 20.000 đồng cho người lớn, 10.000 đồng cho trẻ em vẫn được coi là rẻ. và trong lúc Hà Nội đang còn thiếu nững điểm vui chơi giải trí, sự ra đời của tàu du lịch Thăng Long cùng hành trình thăm các vùng ven đô, sẽ có ý nghĩa biết bao đối với nhu cầu giải trí của nhân dân thủ đô và du khách trong những ngày nghỉ cuối tuần.
Bùi Hỏa Tiễn – Du lịch – Tổng cục du lịch – Bộ VH – TT- DL – Hà Nội – năm 11 (176) – 2001

Cưỡi tàu hỏa xem vành đai Hà Nội – Phần 1

Chiếc đầu máy hơi nước đen sì hú lên hồi cồi lanh lảnh, phả ra từng làng khói trắng, rồi cựa mình, chầm chậm rồi kéo cả đoàn tàu rời khỏi sân ga…Ngay khoảnh khắc đầu tiên này, tôi bỗng nao nao nhớ một chút về quá khứ. Đó là thời cuộc sống của người Hà Nội dường như không thể thiếu những hình ảnh và âm thanh tương tự, mỗi khi có đoàn tàu hối hả vào ra thành phố. Tội nhận ra rằng mình đã gặp may, khi trở thành trong số gần 400 du khách đầu tiên của tuyến du lịch vòng quanh thế vành đai Hà Nội, trên chuyến tàu khai thông toàn tuyến. Chẳng cứ gì những du khách trên tàu, nhiều người Hà Nội hình như cảm thấy ngỡ ngàng khi nhận ra con tàu vừa lạ, vừa quen.
Tàu du lịch Thăng Long được hình thành theo ý tưởng của ngành Đường sắt, nhằm tăng cường những đoàn tàu chuyên phục vụ khách du lịch trên các tuyến tham quan ngắn. Tàu gồm nhiều toa sang trọng, do chính người Việt thiết kế, chế tạo. trong đó có toa xe 2 tầng đầu tiên được đưa vào chạy thử. Theo dự tính tàu sẽ phục vụ du khách mỗi tuần một chuyến vào 8 giờ sáng chủ nhật, tiến tới tăng thêm một chuyến vào sáng thứ bảy. Ngoài ra, sẽ có những chuyến phục vụ theo hợp đồng thuê bao và bất cứ thời gian nào trong tuần. tàu chạy theo hành trình: Ga Hà Nội, qua các ga Gia Lâm, Yên Viên, Cổ Loa, Đông Anh, Bắc Hồng, Kim Lỗ, Phú Diễn, Hà Đông, Văn Điện, Giáp Bát rồi trở về ga Hà Nội.
“Cầu Long Biên đây rồi”, tiếng reo khe khẽ bật ra từ nhóm du khách trẻ, khiến cô gái hướng dẫn viên cho du khách Nhật Bản như được dịp thể hiện. tôi không hiểu cô nói gì với du khách, chỉ thấy chiếc máy ảnh trong tay họ nháy lên liên hồi. Sông Hồng hôm nay đẹp lắm. Những con thuyền nhỏ xinh xắn trôi đi dưới làn mưa bụi, tựa như sương giăng mờ ảo. Kể từ ngày được “nghỉ hưu”, cây cầu già trên trăm tuổi như càng đưối sức hơn. Người ta mãi bàn, mãi tính về số phận của nó mà dường như quên mất sự xói mòn của thiên nhiên khắc nghiệt. Trong khi đó, nó vẫn cõng hàng chục chuyến tàu hỏa mỗi ngày… Đã có lúc những người làm du lịch muốn đưa cây cầu Long Biên lịch sử trở thành điểm du lịch quan trọng, thế nhưng chưa biết xoay sở ra sao. Nghe nói vừa rồi, một nhóm các nhà tư vấn của Pháp đã sang bàn bạc và hứa giúp chúng ta kiên cố hóa cây cầu này theo đúng hình dáng cũ. Quả là một tin vui, nhưng tính sơ bộ cũng hết khoảng 100 triệu đô la (gấp hơn hai lần so với xây dựng mới bằng bê tông) xem ra chưa ai ms hứa hẹn ngày “cụ” cầu Long Biên được: “Cải lão hoàn đồng”.
Chẳng mấy chốc, bên ngoài con tàu, cái không khí náo nhiệt của đô thị được thay bằng cảnh thanh bình của làng mạc ngoại thành. Những cánh đồng lúa xanh mướt, đương “thì con gái” nhìn thật sướng mắt… Nếu không có một thời ấu thơ tại vùng này, chắc chắn tôi không thể khẳng định với người bạn đồng hàng rằng, cái “con đê” đứt quãng kia lại chính là một đoạn còn lại của thành Cổ Loa nmổi tiếng. Sau một thoáng ngỡ ngàng, những người khách du lịch quốc tế cũng kịp nhận ra những gì người hướng dẫn viên đang nói.
Bùi Hỏa Tiễn – Du lịch – Tổng cục du lịch – Bộ VH – TT- DL – Hà Nội – năm 11 (176) – 2001

Bóng núi và núi – Phần 3

– Thế đấy. Tôi thủ thỉ với đường đèo. Thôi cho ta tránh mọi hiểm họa, tai ương. Đừng biến đường đèo thành cái tha ma dọc. Đừng chi chit nữa những bát hương gọi hồn ai xấu số.
– Ừ Gió Hải Vân thổi ngoặt lại như bẻ gẫy. Con đường “ừ” mà như nấc lên. Thôi nếu cuộc ly biệt vì hạnh phúc của con người. Ta bình tâm chịu vậy. Đỉnh đèo vẫn vụ sắp đủ một cơn mưa. Tôi đứng dậy. Bóng núi nhòa mờ đã lâu mà tôi không biết.
Hải Vân chợt mưa rồi chợt nắng Vừa mới nắng nhòa hơi nước đã qua quẻ nắng tươi. Nắng chia từng vạt nhỏ vì tan mưa chứ không tan mây. Mây in bóng mình lên lưng núi. Núi nghiêng vai in bóng xuống con đường. Cảnh quan này tồn tại trước ý tưởng một đường hầm xuyên núi đến triệu triệu năm. Con người làm sao tạo được. Đó là cuộc gặp gỡ của các tác giả Mặt trời, Đại dương và Đât núi. Tôi đã một đời mê đắm những gập ghềnh, khúc khuỷa. Tôi đã dẫn vào thơ tôi: “Suốt miền Trung sông suối dày tơ nhện – Suốt miền núi Trung núi choài ra biển – Nên gập ghềnh câu lý ngựa ô qua.”**
Cây lý ấy cũng còn phải bước gập ghềnh nhưng một thế kỷ tương lai của công cuộc chấn hưng đất nước mà gập ghềnh sao được.
Xe của du lịch Đà Nẵng đã đúng hẹn lên đèo đón tôi.
– Còn việc chi nữa không bác?
– Xong. Xong rồi . Hình như tôi vô ý. Miệng nói xong mà mắt chẳng chịu rời bóng núi. Như bóng núi đang nhoài về phía tôi.
– Bây giờ, giám đốc của chúng con mời bác ra Huế chơi. Rồi bác sẽ quay vô Đà Nẵng để đáp tàu về Hà Nội.
– Ừ, cảm ơn giám đốc của các bạn. Tôi muốn vậy nhưng chỉ em phiền.
– Có chi mô bác.
Xe đỗ dần xuống triền núi Bắc. Trong bối cảnh của cuộc chia tay sắp diễn ra ở mấy năm đầu thập kỷ thứ nhất của thế kỷ 21, tôi nhìn từng nhan sắc núi mà thương. Rồi địa chỉ đèo sẽ được thay thế là địa chỉ hầm. Rủ nhau lên đèo. Cum từ ấy nhiều thi cảm. Chắc tất cả các thành viên của ngành giao thông có cùng tôi ý nghĩ lãng mạn này. Nhưng tất cả, kể cả các thi sĩ đều phải tiến sâu vào ruột núi mà nghe giai điệu khoét hầm cam go và hùng tráng.
Tôi bồi hồi nhớ đến Trịnh Tố Tâm khi đổ dốc Lăng Cô để tiến dần ra đèo Phước Tượng. Tôi muốn dừng xe một lát ở quãng có cái bóng núi che choán mát rượi cả lòng đường.
– Có bạn bạn nào biết quả looang boong không?
– Dạ , quả chi nghe lạ rứa bác? Tôi kể chuyện 51 lần mai phục gài mìn, chập kíp của Trịnh Tố Tâm đánh tàu hỏa Mỹ, xe quân sự Mỹ xuống đèo ra Huế.
Những cơn đói cơn khát của Tâm được làm dịu bớt nhờ quả núi trên đèo. Tôi chỉ nhớ được tên gọi một thứ quả long boong. Nhân viên du lịch, lái xe du lịch Đà Nẵng nghe kể chuyện và ăn nếm chùm quả long boong vui vẻ lắm. Tôi cũng vui lây.
Tôi sẽ giữ lời hứa. Năm nào đã thông hầm Hải Vân cho xe qua, tôi sẽ khấn mời Trịnh Tố Tâm về. Ngồi trên xe vút qua chắc tôi và hương hồn Trịnh Tố Tâm sẽ dìm cơn khát bằng nước khoáng Vital chứ không phải quả long boong này.
* Các vị vua chúa, chí sĩ danh tài đã có chữ đề, thơ phú về Hải Vân quan.
** Lý ngựa ô ở hai vùng đất – Thơ PNC (chú thích của biên tập).
Phạm Ngọc Cảnh – Du Lịch – Tổng cục du lịch – Bộ VH – TT – DL – Hà Nội – Số 55 (191) – Năm 2001